İzmir’in Urla ilçesinde, Klazomenai Antik Kenti’nin batısında ve kent surlarının dışında kalan bir parselde MÖ 4. yüzyıla tarihlenen çok odalı bir konut ortaya çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, İskele Mahallesi’ndeki 4409 ada 35 parseli 1. derece arkeolojik sit olarak tescil etti. Karar 14 Kasım Cumartesi günü İzmir basınına yansıdı. Yerel gazete Son Mühür, kararın 25 Ağustos 2026 tarihini ve 21968 sayısını taşıdığını yazdı.
Parsel özel mülkiyette.
Kurul kararına göre kazıda açığa çıkan yapı parselin neredeyse tamamını kaplıyor ve komşu parsellere doğru devam ediyor. Yapı, antik Yunan konut mimarisinden bilinen prostaslı ev tipinde. Bu tipte evin ana odasının önünde, avluya bakan sundurmalı bir ön mekân bulunur. Kurul, buluntuları tek bir evden öte bir yerleşim düzeninin parçası olarak değerlendirdi: karara göre Klazomenai’nin batı kesiminde, surların dışında, MÖ 4. yüzyılın ilk çeyreğinin sonunda planlanmış bir yerleşim söz konusu.
Alt kotlar daha eskiye iniyor. Kazının derin tabakalarında ele geçen mimari kalıntılar ve yoğun miktarda taşınır kültür varlığı, bu noktadaki yerleşimin MÖ 6. yüzyılın ortalarına kadar uzandığını gösterdi. Haberlerde buluntuların türü ve sayısı hakkında ayrıntı verilmedi, kazıyı yürüten ekibin açıklaması da yer almadı.
Tescilin pratikteki karşılığı şu: tapu siciline 1. derece arkeolojik sit şerhi konulacak, belediyeden koruma amaçlı imar planı değişikliğini kurula iletmesi istenecek, yeni plan onaylanana kadar parselde geçiş dönemi koruma esasları uygulanacak. Kurul ayrıca mimari kalıntıların yerinde korunmasına hükmetti. Koruma çalışmaları Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü, Müze Müdürlüğü ve kazı başkanlığının denetiminde yürütülecek. Türkiye’de 1. derece arkeolojik sit, bilimsel kazı dışında yapılaşmaya kapalı alan anlamına geliyor.
Klazomenai, on iki İon kentinden biri. İzmir Körfezi’nin güney kıyısında, bugünkü Urla İskelesi çevresinde kurulu olan kentte kazılar 1981’den beri sürüyor. Ören yerinin ziyaretçiye açık en bilinen noktası, MÖ 6. yüzyıla tarihlenen ve yerinde ayağa kaldırılarak restore edilen zeytinyağı işliği. İşlik, Ege’de seri üretim yapıldığı bilinen en erken örnekler arasında sayılıyor.
Kentin sınırları son yıllarda parça parça netleşiyor. DHA’nın Eylül 2022’de aktardığına göre o yılın kazılarında, doğudan gelenlerin kullandığı bir kent kapısı bulunmuştu. MÖ 6. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen kapı, 10 metre uzunluğunda ve 3,80 metre genişliğinde bir koridorun ucunda yer alıyordu. Kazı başkanı Prof. Dr. Yaşar Ersoy o tarihte, benzer bir kapının daha önce batı surunda, zeytinyağı işliğinin yakınında bulunduğunu, doğudaki eşinin ise surların çevrelediği alanı anlamaya yardım ettiğini söylemişti.
Yeni tescil edilen parsel, o surların öte tarafında ne olduğu sorusuna bir yanıt veriyor. Yapının komşu parsellerde devam ettiği kurul kararına girdi. O parseller için alınmış bir karar ise henüz duyurulmadı.
Görsel: Mark Landon / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)



Yorum Yap