Milas’ın Kazıklı Mahallesi’nde bu hafta bir zeytin ağacının başında alışılmadık bir kalabalık toplandı: Muğla Valisi İdris Akbıyık, Milas Kaymakamı Vural Karagül, Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA) Genel Sekreteri Ümit Gülyağı, Milas Ticaret Odası Başkanı Reşit Özer, Muğla Ticaret Borsası Başkanı Hurşit Öztürk ve seyahat acentelerinin temsilcileri. Program önce ağacın hikâyesinin anlatılmasıyla başladı, ardından dallarından zeytin toplandı.
Ağacın yaşı Anadolu Ajansı’nın haberinde yaklaşık 3 bin, İhlas Haber Ajansı’nın haberinde yaklaşık 3 bin 200 yıl olarak verildi. Vali Akbıyık da Milas’ta 3 bin ile 3 bin 200 yaş arasında zeytin ağaçları bulunduğunu söyledi.
13 Kasım Cuma günü ajanslara yansıyan bu hasat, GEKA’nın yürüttüğü Aydın ve Muğla Zeytin Rotaları Projesi’nin Muğla ayağındaki tanıtımıydı. Aynı hafta içinde ikinci tanıtımdı bu.
İlki Kuşadası’nda yapıldı ve 11 Kasım’da yerel basına yansıdı. Kuşadası Ticaret Odası’nın (KUTO) konferans salonundaki toplantıya Aydın Valisi Osman Varol, Kuşadası Kaymakamı İbrahim Keklik, Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürü Havva Seçer Sağınç, KUTO Meclis Başkanı Bülent İlbahar ve TÜRSAB Aydın Bölge Temsil Kurulu Başkanı Eda Yurtcan katıldı. Sunumların ardından orada da zeytin hasadı yapıldı. Vali Varol, “İki turistik ilimizin yeni bir kültür rotası kazanıyor olması bizi çok mutlu etti” dedi ve projeyi bir kavrama bağladı: “Burada yeni dönemin önemli kavramlarından biri olan deneyim turizmi karşımıza çıkıyor.” Gülyağı ise Kuşadası’ndaki konuşmasında “Zeytin bu topraklarda binlerce yıldır yetişiyor” diyerek projenin yerel ve ulusal ekonomiye katkı sağlayacağını söyledi.
İki tanıtımın biçimi aynıydı: önce salon ya da ağaç başında anlatım, sonra hasat. İki ilin valisi ayrı ayrı sahneye çıktı, davetliler arasında iki yerde de turizmciler vardı. Varol’un Kuşadası’ndaki değerlendirmesi de olumluydu: “Oldukça başarılı bir şekilde yapılandırılmış bir proje olduğunu düşünüyorum.” Aydın’da Kuşadası’nın, Muğla’da Milas’ın seçilmesiyle iki il projeyi birkaç gün arayla, kendi zeytinliğinde sahiplenmiş oldu.
Rota iki ilde sekiz ilçeden geçiyor. Aydın’da Kuşadası, Söke, Germencik, Didim ve Çine, Muğla’da Bodrum, Milas ve Yatağan. Projenin resmi adı Aydın ve Muğla Zeytin Rotaları Projesi, tanıtımlarda kullanılan kısa adı ise Güney Ege Zeytin Rotası.
Çalışma 2025’te başladı. GEKA uzmanları ile turizmcilerden oluşan bir ekip bu ilçelerdeki yürüyüş yollarını, antik kentleri, zeytin hasat ve üretim alanlarını ve tadım noktalarını yerinde inceledi. Ortaya çıkan fikir basit: kıyıya deniz için gelen ziyaretçiye, aynı coğrafyanın iç kesimindeki zeytinlikleri, yağhaneleri ve ören yerlerini tek bir güzergâh olarak sunmak. Ziyaretçiye önerilen deneyimler arasında asırlık ağaçlar arasında yürüyüş, antik kent gezisi, hasada katılmak ve zeytinyağı üretimini yerinde görmek var. Projede GEKA’nın yanında iki ilin valilikleri ile il kültür ve turizm müdürlükleri yer alıyor.
Milas’taki programın ikinci durağı da bu mantığı izledi. Hasattan sonra heyet Ata Ağaç Bilim ve Ar-Ge Merkezi’ne geçti, zeytinin yağa dönüşme aşamalarını izledi ve zeytinyağı tadımı yaptı. Tanıtımın merkezinde ilçenin coğrafi işaretli Memecik zeytini vardı. Milas Zeytinyağı, 23 Aralık 2020’de Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret tescili almıştı. GEKA ile ilçe tarım müdürlüğünün Milas’ta organik zeytinciliğe uygun alanları belirlemek için yürüttüğü proje ise 2014’e uzanıyor.
Yetkililerin konuşmalarında ağaçtan çok takvim öne çıktı. Vali Akbıyık, “Muğla olarak lokomotiv sektörümüz turizm” dedi, kente yılda 3,5 milyon turist geldiğini hatırlattı ve hedefi “turizmi 12 aya yaymak istiyoruz” sözleriyle özetledi. Zeytin hasadı bu hedefe uygun bir zamana denk geliyor: Kazıklı’daki toplama, yaz sezonunun bittiği kasım ortasında yapıldı.
GEKA Genel Sekreteri Gülyağı da projenin amacını turizmi “sıkışmış olduğu kısa yaz sezonunun dışındaki aylara yaymak” olarak tanımladı. Gülyağı’nın ölçütü ziyaretçi sayısı değildi. “Rotanın başarısı kırsal kalkınmaya, yerel ekonomiye ve yerel üreticilere sağladığı kalıcı katkıyla ölçülür” dedi. Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Gülyağı, bölgenin kültürel ve doğal değerlerinin kıyı turizminin ötesinde tanıtılmasını ve kooperatif ürünlerinin yeni pazarlara ulaşmasını da hedefler arasında saydı.
Programa acente temsilcilerinin çağrılması bu yüzden tesadüf değil. Bir güzergâhın haritada var olması ile tur programına girmesi arasındaki mesafeyi acenteler kapatıyor. Zeytinliğe otobüsle gelen bir grubun hasada katılması, yağhaneyi gezmesi ve tadım yapması, üretici için şişe başına satıştan farklı bir gelir demek.
Sekiz ilçenin tamamı zeytin yetiştirilen yerler. Listede Kuşadası, Didim ve Bodrum gibi kıyı tatil merkezleri ile Çine, Yatağan ve Germencik gibi iç kesim ilçeleri yan yana duruyor. Rota, kıyıya zaten gelen ziyaretçiyi içeriye çekebilirse iddiasını karşılamış olacak. Milas’taki İasos gibi zeytin ağaçlarının arasında kalmış ören yerleri, antik kent ile zeytinliğin aynı güzergâhta nasıl buluşabileceğini gösteriyor.
Tanıtımlarda yanıtı verilmeyen sorular da var. Rotanın kaç duraktan oluşacağı, sahada nasıl işaretleneceği, hangi işletmelerin ziyarete açılacağı ve acentelerin kataloglarına hangi sezonda gireceği iki toplantıdan yansıyan bilgiler arasında yer almadı. Proje için ayrılan bütçe de açıklanmadı.
Şimdilik kesin olan, sekiz ilçenin adı ve Kazıklı’daki ağaç.
Görsel: Dosseman / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Yorum Yap