Selanik’te Apostolou Pavlou Caddesi’nin 17 numarasında, Türkiye Başkonsolosluğu’nun hemen yanında duran üç katlı, koyu panjurlu ev son bir yılda 300 binden fazla kişiyi ağırladı. Mustafa Kemal Atatürk’ün 1881’de doğduğu ev, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yaptırdığı restorasyonun ardından 9 Kasım 2025’te yeniden ziyarete açılmıştı. Rakamı, 10 Kasım haftasında DHA’ya konuşan Türkiye’nin Selanik Başkonsolosu Erdem Kutlu verdi.
“300 bin kişiyi geçmiş durumda ziyaretçi sayısı” diyen Kutlu, “300 bin kişiyi aşması da çok yüksek bir rakam” değerlendirmesini yaptı. Başkonsolosa göre artışta pandemi sonrası dönemin ve restorasyondan sonra gelen olumlu geri dönüşlerin payı var. Kutlu, ziyaretçi sayısının Yunan basınının da ilgisini çektiğini, bir Yunan televizyonuna bu konuda röportaj verdiğini aktardı.
Rakamı yerine oturtmak için basit bir hesap yeter. Ev pazartesi günleri kapalı; buna göre 300 bin, açık olduğu her gün için ortalama 950’den fazla ziyaretçi demek. Üstelik söz konusu olan, 315 metrekarelik bir konut. Kıyas için: Edirne’deki Sultan 2. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi’nin bu yılın ilk on ayında ağırladığı 180 bin 242 ziyaretçi, müze yönetimi tarafından AA’ya rekor sayılabilecek bir rakam olarak anlatılmıştı.
Bakanlığın restorasyonun ardından yayımladığı bilgilere göre ev 1875’ten önce yapıldı, 1878’de Ali Rıza Efendi ile Zübeyde Hanım’ın mülkiyetine geçti. Ali Rıza Efendi bir yıl sonra bitişiğine iki katlı yeni bir ev yaptırdı. Mustafa Kemal 1881’de burada doğdu, babası da bu evde öldü. Müzede sergilenen 1925 tarihli Yunanca bir belge, Zübeyde Hanım’ın evi Yunanistan Milli Bankası’na devrettiğini gösteriyor. Ev 10 Kasım 1953’te müze olarak açıldı.
Son restorasyonun hedefi de o tarihti: binayı 1953’teki müze haline döndürmek.
Bakanlık planlamayı 2022’de yaptı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı’nın (TİKA) yürüttüğü çalışmalar 19 Aralık 2024’te başladı ve on bir aydan kısa sürdü. İç ve dış mekândaki ahşap imalatlar ile elektrik tesisatının tamamı yenilendi, sandık odası ve hamam özgün haline getirildi, çatı bakımdan geçirildi, bahçe duvarları onarıldı, avlunun zemini taşla kaplandı.
Üç katın her birine ayrı bir tema verildi. Bodrum kat “Evin Tarihçesi”, orta kat “Etnografik Sergi”, üst kat “Atatürk’ün Selanik Yılları” başlığını taşıyor. Sergi için Türkiye’deki müzelerden binin üzerinde eser, belge ve kitap Selanik’e taşındı: Ankara Cumhuriyet Müzesi envanterinden 12 eser ile bir Cumhurbaşkanlığı mührü replikası, Edirne Müzesi’nden iki eser, Kırşehir Müzesi’nde korunan 50 demirbaş eşya ve 1.005 kitap. Sergide Mustafa Kemal’in bebeklik eşyaları, Zübeyde Hanım’ın şahsi eşyaları, Ali Rıza Efendi’ye ait tesbihler ve mobilyalar yer alıyor. 1878 tarihli tapu, Ali Rıza Efendi’nin terekesi, Osmanlı arşiv belgeleri, Afet İnan’ın kroki çizimleri, Selanik Askeri Rüştiyesi fotoğrafları, ressam Rahmi Pehlivanlı’nın “Atatürk Evi” tablosu ve Celal Bayar’ın ziyaretine ait video kaydı da ziyaretçinin karşısına çıkıyor. Bakanlık, sergide daha önce bilinmeyen fotoğrafların da bulunduğunu belirtiyor.
Kutlu, bal mumu heykelleri, dijital imkânları ve dönem eşyalarıyla döşenmiş odalarıyla evin bugünkü halini “en ileri ve en modern bir müze örneği” sözleriyle tarif etti.
Yeniden açılışı 9 Kasım 2025’te Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy yapmış, törene Türk Tarih Kurumu Başkanı Yüksel Özgen de katılmıştı. Ersoy o gün, Ali Rıza Efendi’nin diktiği nar ağacının gölgesindeki evin bundan böyle yalnızca bir müze değil, bir kültürel diplomasi merkezi olacağını söylemiş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2003’te evi ziyaret eden ilk Türk başbakanı olduğunu hatırlatmıştı.
Ziyaretçi akınının Selanik’e de bir getirisi var. Kutlu bunu şöyle anlattı: “Vatandaşlarımız Atatürk’ümüze olan minnet borçlarını yerlerine getirirlerken, bir yandan da Selanik’i görüyorlar.” Başkonsolos, Atatürk’ün ve ideallerinin vatandaşların gönlünde yaşatıldığını görmenin kendileri için anlamını da vurguladı.
Evin diplomatik bir yükü de var. Türkiye’nin sınırları dışında kalan bu müze, resmî anlatımda Türk-Yunan dostluğunun simgelerinden biri sayılıyor; Ersoy açılışta, Erdoğan’ın 2003’teki ziyaretinde evin iki ülke arasındaki barışın sembolü olması dileğini dile getirdiğini de anmıştı. Kutlu’nun Yunan televizyonuna verdiği röportaj, ziyaretçi rakamının sınırın öbür yanında da haber değeri taşıdığını gösteriyor.
Selanik’teki sayı, Türkiye’deki genel tabloyla aynı yöne bakıyor. Ersoy’un kasım başında açıkladığı verilere göre Bakanlığa bağlı müze ve ören yerlerini ekim sonu itibarıyla 28,5 milyon kişi gezdi. Türkiye’deki müze sayısı ve ziyaretçi verileri de son yıllarda yukarı yönlü. Fark şu ki Selanik’teki ev, Bakanlığın restore edip donattığı ama başka bir ülkenin şehrinde, konsolosluk yerleşkesinin yanı başında duran bir müze.
Bu yıl 10 Kasım salıya denk geldi. Normalde pazartesileri bakım, temizlik ve personel düzeni nedeniyle kapalı olan ev, anma gününün öncesinde gelenler de içeri girebilsin diye 9 Kasım Pazartesi günü istisna olarak açık tutuldu. Kutlu 10 Kasım’ı hem bir yas günü hem de Atatürk’ün idealleri doğrultusunda geleceğe umutla bakma günü olarak tanımladı.
Selanik’e gidecekler için kural değişmedi: Ev pazartesi dışında her gün açık. Başkonsolos bu tek kapalı günden de memnun değil. “Gönül isterdi ki her gün ziyareti açık olsun” dedi.
Görsel: Iolchos07 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Yorum Yap