Kıbrıs’ın son Osmanlı kadısı olarak tanıtılan Hacı Ali Rıfat Efendi ile oğlu Ahmet Burhaneddin Kadızâde’nin cam negatif arşivinden seçilen yaklaşık 92 fotoğraf, 15 Kasım’da İstanbul’daki Atatürk Kültür Merkezi’nin AKM Galeri bölümünde ziyarete açıldı. “Kıbrıs’ta Osmanlı İzleri” adlı sergi 24 Kasım’a kadar sürecek.
Fotoğraflar adanın Osmanlı dönemindeki insanlarını, sokaklarını, yapılarını ve gündelik hayatını gösteriyor. Onlarca yıl cam negatif olarak saklanan kareleri Bahçeşehir Kıbrıs Üniversitesi dijital ortama aktardı. Sergi, üniversitenin ev sahipliğinde Osmanlar Vakfı, Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Araştırmaları Vakfı (İBTAV) ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ortaklığıyla hazırlandı.
Kadı, Osmanlı düzeninde yargı işlerine bakan, aynı zamanda yerel yönetimde söz sahibi olan görevliydi; Kıbrıs’ta her kazanın kendi kadısı ya da naibi bulunuyordu. Ada, Lala Mustafa Paşa’nın 1570’te başlayıp Ağustos 1571’de Mağusa’nın düşmesiyle biten seferiyle Osmanlı yönetimine geçmişti. 1878’de imzalanan Kıbrıs Sözleşmesi ile adanın yönetimi İngiltere’ye bırakıldı, Osmanlı eyaleti 1914’te resmen sona erdi.
O üç asrın bugün en çok gezilen izlerinden biri Lefkoşa’daki Büyük Han. Yaklaşık 1572’de yapıldığı kabul edilen, 68 odalı iki katlı kervansaray, kentte o döneme ait ayakta kalan iki Osmanlı hanından biri. Yapı İngiliz yönetimi döneminde hapishane ve karakol olarak kullanıldı. 1982 ile 2002 arasındaki restorasyonun ardından el sanatları atölyeleri, kafeleri ve konserleriyle bir kültür merkezine dönüştü.
Koleksiyon İstanbul’a gelmeden önce Kıbrıs’ta görücüye çıktı. Sergi ilk kez 15 Ekim’de üniversitenin Alayköy Kampüsü’nde açılmış, bir hafta orada kalmıştı.
O açılışta konuşan Bahçeşehir Kıbrıs Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Toycan, bu tür çalışmaların toplumsal belleği koruduğunu söylemişti. Osmanlar Vakfı Başkan Vekili Mert Osmanlar ise arşivin tarihi bir belgeden fazlası olduğunu, kuşaklar arasında bağ kurduğunu anlatmıştı.
İstanbul durağı da tesadüf değil. Sergi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin 15 Kasım 1983’teki ilanının yıl dönümünde açıldı.
Fotoğrafların hangi yıllarda çekildiği ve tam olarak hangi kasaba ve köyleri gösterdiği, düzenleyicilerin bugüne kadarki duyurularında ayrıntılı olarak yer almıyor. Arşivin ne kadarının sergiye seçildiği de açıklanmadı.
AKM Galeri, Taksim Meydanı’ndaki binanın içinde. Sergi her gün 10.00 ile 19.00 arasında gezilebiliyor; son gün 24 Kasım Salı.
Koleksiyonun yolculuğu İstanbul’la bitmeyebilir. Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Selim Argun, Kıbrıs’taki açılışta fotoğrafları İstanbul’dan sonra enstitünün dünyadaki merkezlerinde sergilemeyi hedeflediklerini söylemişti. Hangi ülkelerin ve hangi tarihlerin söz konusu olduğu henüz belli değil.
Görsel: Michal Klajban / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)



Yorum Yap