Kastamonu’nun Karadeniz kıyısındaki 11 ilçeyi kapsayan Güney Karadeniz Jeoparkı, UNESCO Türkiye Milli Komisyonu tarafından ulusal jeopark ilan edildi. Bugün duyurulan kararla alan, Türkiye’nin dördüncü ulusal jeoparkı oldu.
Jeopark, kentin kuzeyinde kıyı boyunca uzanan yaklaşık 4 bin 400 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor. Sınırlar içinde Abana, Ağlı, Azdavay, Bozkurt, Cide, Çatalzeytin, Doğanyurt, İnebolu, Küre, Pınarbaşı ve Şenpazar var. İHA’nın aktardığı tanıtıma göre bölge, Tetis Okyanusu’nun kalıntılarından bugünkü Karadeniz’e uzanan jeolojik geçmişi kanyonlar, mağaralar ve kıyı oluşumlarıyla bir arada gösteriyor.
Süreç yedi yıl sürdü. Valiliğin öncülüğünde 2019’da başlayan çalışmaların ardından Kastamonu İl Genel Meclisi 6 Eylül 2021’de jeoparkın kuruluşunu onayladı. Başvuru dosyası Ekim 2025’te komisyona sunuldu, komisyonun Jeolojik Miras ve Jeopark İzleme Heyeti de 25-28 Ağustos 2026’da bölgede saha incelemesi yaptı. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (KUZKA) 2019’dan bu yana mali ve teknik destek verdi, haritaları, broşürleri, eğitim materyallerini ve gezici müzeyi hazırladı.
Jeoparkın internet sitesinde 37 jeosit sıralanıyor. Bunların önemli kısmı Pınarbaşı’nda, Küre Dağları Milli Parkı sınırları içinde: Valla ve Horma kanyonları, Ilgarini, Mantar ve Ejderha mağaraları, Ilıca Şelalesi. Horma Kanyonu Pınarbaşı merkezinin yaklaşık 3 kilometre kuzeydoğusunda, Ilıca Şelalesi ise Zarı Çayı üzerinde, kanyonun çıkışında yer alıyor.

Listede yalnızca manzara noktaları yok. Azdavay’daki Çatak Kanyonu düz hatta 5 kilometre uzunluğunda, kanyon boyunca yürüyüş ise 12 kilometreyi buluyor. Küre’deki tarihi bakır madeninin geçmişi jeopark kayıtlarına göre MÖ 9. yüzyıla kadar iniyor. İnebolu’nun aşı boyalı evleri, Geç Kretase yaşlı fliş kayaçlarıyla ilişkilendirildiği için jeosit sayılıyor. Cide’deki Gideros Koyu’nun biçimini tektonik hareketler belirlemiş, Ağlı’daki Mancılık köyünde ise Eosen döneminden kalma sığ deniz fosilleriyle dolu bir alan bulunuyor.
Azdavay’daki Medil Mağarası vadi tabanından yaklaşık 100 metre yüksekte açılıyor. İnebolu sınırlarındaki Ersizlerdere Kanyonu yaklaşık 2,5 kilometre uzunluğunda ve Küre’ye 8 kilometre mesafede. Bozkurt’ta ise 163 ile 145 milyon yıl öncesine tarihlenen Kastamonina abanica adlı mikrofosilin ilk kez tanımlandığı yer de jeositler arasında. Listenin son maddesi daha yakın bir geçmişe ait: Abana ile Bozkurt arasındaki afet alanı.
Aynı coğrafyadan bugün başka bir haber de geldi. AA’nın aktardığına göre son yağışlarla Ilıca Şelalesi’nde su seviyesi yükseldi, şelalenin döküldüğü doğal havuz ve çevresindeki ormanlar sonbahar renklerine büründü.
Ulusal statü son durak değil. Valilik ve KUZKA’nın hedefi, alanı UNESCO Küresel Jeoparklar Ağı’na sokmak. Türkiye’den bu ağa ilk giren alan, Eylül 2013’te kabul edilen Manisa’daki Kula Jeoparkıydı, bugün Kula-Salihli adıyla anılıyor.
Kastamonu’da uluslararası tescil için çalışmaların sürdüğü belirtiliyor. Başvurunun ne zaman yapılacağına dair bir tarih ise henüz açıklanmadı.
Görsel: KCCan00 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)



Yorum Yap