İGA İstanbul Havalimanı, Karadeniz’den alacağı deniz suyunu içme suyuna dönüştürecek ters ozmoz tesisinin finansmanı için Yapı Kredi Leasing ile 60 milyon avroluk iş birliği anlaşması imzaladı. İmzalar, İGA’nın “iklim destekçisi” sıfatıyla katıldığı Antalya’daki COP31 zirvesinde atıldı ve anlaşma 10 Kasım’da duyuruldu. Tesisin 2027 sonunda tamamlanması hedefleniyor.
Açıklanan plana göre ilk etapta yılda 7 milyon metreküp su üretilecek, sonraki aşamalarda kapasite 18 milyon metreküpe çıkarılacak. Kaba bir hesapla bu, başlangıçta günde yaklaşık 19 bin metreküp, tam kapasitede ise günde 49 bin metreküp civarında su demek. Üretilen su yalnızca terminal işletmecisine değil, havalimanı sınırları içinde faaliyet gösteren bütün kurum ve kuruluşlara verilecek.
İGA İstanbul Havalimanı Üst Yöneticisi Selahattin Bilgen, hedefi imza töreninde şöyle tanımladı: “Şebeke ve tatlı su kullanımını sıfırlamayı hedefliyoruz.” Bilgen, yatırımın havalimanının şebeke suyuna bağımlılığını ortadan kaldıracağını ve bölgedeki su havzalarının korunmasına katkı sağlayacağını söyledi.
Hedefin neden iddialı olduğunu anlamak için bugünkü tabloya bakmak gerekiyor. İGA’nın verdiği bilgiye göre havalimanının su tüketiminin yüzde 42’si hâlihazırda geri kazanılmış kaynaklardan karşılanıyor. Bu su peyzaj sulamasında ve soğutma sistemlerinde kullanılıyor, Bilgen’e göre bahçe sulamasının tamamı geri kazanılmış suyla yapılıyor. Geri kazanılmış suyun karşılamadığı yüzde 58’lik bölümün kaynak dağılımı açıklamada ayrıntılandırılmadı, ancak şirketin “şebeke bağımlılığı” vurgusu bu payın önemli kısmının İstanbul’un şebekesinden geldiğini gösteriyor. Deniz suyu tesisi bu payı hedef alıyor. Arıtılan suyun içme suyu niteliğinde olacağı belirtiliyor. Bilgen, geri kazanılmış ve alternatif kaynakları birlikte kullanarak şebekeden ve tatlı su kaynaklarından çekilen miktarı sıfıra indirmek istediklerini anlattı.
Burada bir ifade farkına dikkat etmek gerekiyor. Şirketin duyurusu bağımlılığın “ortadan kaldırılmasından” söz ediyor. Ancak açıklanan ilk etap kapasitesi ile havalimanının toplam su ihtiyacı yan yana verilmediği için, bunun 2027 sonunda mı yoksa kapasite artışlarından sonra mı gerçekleşeceği bugünkü bilgilerle söylenemiyor.
Finansman tarafında Yapı Kredi Leasing, havalimanının eski finansörlerinden. Genel Müdür Fatih Torun, şirketin inşaat döneminde makine alımlarını finanse ettiğini, 2019’da da yer hizmetleri ekipmanları için 220 milyon avroluk bir paket sağladığını hatırlattı. Torun yeni anlaşmayla gelinen noktayı “Bu finans paketi ile bugüne kadar İGA ile yaptığımız işlem hacmini 300 milyon avrolar seviyesine çıkarmaktayız” sözleriyle aktardı ve projeyi “bugüne kadar deniz üzerinden yapılan en büyük arındırma işlemi” olarak niteledi. Bu son ifade Torun’un kendi değerlendirmesi, açıklamada bir kıyaslama verisi paylaşılmadı. Torun ayrıca şirketin su ve iklim yatırımlarına ağırlık verdiğini, 2050’de karbon nötr olma taahhüdü bulunduğunu söyledi.
Havalimanı su yönetiminde bugüne kadar aldığı belgeleri de anlaşmayla birlikte yeniden gündeme getirdi. İGA, TSE ISO 46001 Su Verimliliği Yönetim Sistemi Belgesi ile Mavi Su Verimliliği Belgesi’ni alan Türkiye’deki ilk havalimanı olduğunu, 2025’te de CDP Su Güvenliği Programı’nda A notu aldığını bildiriyor.
Projenin açıklanmayan tarafı ise çevresel ayrıntılar. Ters ozmoz, deniz suyunu yüksek basınçla zarlardan geçirerek tuzundan ayıran bir yöntem ve geride yoğun tuzlu bir atık su bırakıyor. Turizm Günlüğü’nde 10 Kasım’da yayımlanan değerlendirmede Sahra Gülal üç soruya işaret etti: bu tuzlu atığın Karadeniz’e nasıl ve nereden bırakılacağı, su alma yapısının deniz canlılarına etkisi ve tesisin enerji ihtiyacıyla buna bağlı karbon salımı. Yazı, su alma ve deşarj noktalarına ilişkin teknik bilgilerle izleme sonuçlarının kamuoyuyla açık biçimde paylaşılmasını istiyor. İGA’nın ve Yapı Kredi Leasing’in açıklamalarında bu başlıklara dair rakam yer almadı. Tesisin elektriğinin hangi kaynaktan sağlanacağı da duyurulmadı.
Anlaşmanın yeri de bir mesaj taşıyor. İmzalar, 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da süren COP31’in ilk haftasında atıldı. Avrupa’nın en yoğun havalimanları arasında yer alan bir tesisin, yaklaşık 16 milyon nüfuslu bir kentle aynı şebekeyi paylaşması kurak dönemlerde hem işletme riski hem de kamuoyu baskısı anlamına geliyor. İGA bu yatırımla o bağı koparmak istediğini söylüyor.
Geriye iki tarih ve iki rakam kalıyor: tesis 2027 sonunda, ilk etapta yılda 7 milyon metreküple devreye girecek, hedef 18 milyon metreküp. Kapasitenin hangi yıl artırılacağı, tuzlu atığın nereye verileceği ve tesisin elektriğinin nereden geleceği ise şirketin henüz yanıtlamadığı sorular.
Görsel: Kulttuurinavigaattori / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Yorum Yap