31 Ekim 2019 gecesi saat 02.30 sularında, Okinawa’nın başkenti Naha’daki Shuri Kalesi’nde güvenlik alarmı çaldı. Kontrole giden görevli ana salonun kapılarını kapalı, içerisini dumanla dolmuş buldu. Yangın ancak öğleden sonra 13.30 civarında söndürülebildi. Kalenin kalbi olan Seiden, yani ana salon, çevresindeki sekiz yapıyla birlikte yok olmuştu.
Aradan yedi yıl geçti. Yeniden inşa edilen Seiden 23 Kasım Pazartesi günü öğlen saat 12.00’de ziyaretçiye açılıyor.
Bir gün öncesi, 22 Kasım Pazar, Japonya hükümetine bağlı Okinawa Genel Bürosu’nun düzenlediği tamamlanma törenine ayrıldı ve o gün park bütün gün kapalı olacak. Açılış günü surların içindeki ücretsiz bölüm 11.15’te, ücretli alan ve Seiden 12.00’de girişe başlayacak.
Kapıdan girenleri iki yenilik bekliyor. İlki fiyat: 21 Kasım’a kadar yetişkin başına 400 yen olan giriş, 23 Kasım’dan itibaren 1.000 yene çıkıyor. Lise öğrencileri 760, ilkokul ve ortaokul öğrencileri 370 yen ödeyecek, altı yaşından küçükler ücretsiz. İkincisi rezervasyon: Seiden’in içine yalnızca internetten önceden alınmış, 30 dakikalık giriş dilimine bağlı biletle giriliyor. Parkı işleten kurumun 31 Temmuz tarihli duyurusuna göre saat seçmek ek ücrete tabi değil; ücretsiz giriş hakkı olanlar ve yıllık kart sahipleri de dilim ayırtmak zorunda. Bir işlemde en fazla dokuz bilet alınabiliyor. Salon dışındaki ücretli alanlar rezervasyonsuz gezilebiliyor.
23 Kasım ile 31 Aralık arasındaki günlerin biletleri 1 Eylül ve 1 Ekim’de iki parti halinde satışa çıktı. Bundan sonrası için kural sabit: her ayın biletleri, iki ay öncesinin ilk günü Japonya saatiyle 13.00’te açılıyor. Ocak ziyaretlerinin satışı 1 Kasım’da başladı, şubat için tarih 1 Aralık. Boş dilim kalırsa aynı gün, giriş saatinden 15 dakika öncesine kadar internetten ya da Kofukumon kapısındaki gişeden bilet alınabiliyor. Grupların salona girişi şimdilik kurayla belirleniyor ve 23 Kasım ile 6 Aralık arasında hiç grup rezervasyonu kabul edilmiyor.

Shuri, bugünkü Okinawa adalarını yüzyıllarca yöneten Ryukyu Krallığı’nın sarayıydı ve yanmaya yabancı değil. 1453, 1660 ve 1709’da yıkıldı, her seferinde yeniden yapıldı. 1945’te Japon 32. Ordusu’nun karargâhı kalenin altındaki sığınaktaydı; Amerikan savaş gemisi USS Mississippi 25 Mayıs’tan itibaren üç gün boyunca tepeyi dövdü ve 27 Mayıs’ta kale alevler içindeydi. Bugün ziyaretçinin hatırladığı kırmızı saray, 1992’de başlayan yeniden inşanın ürünüydü. 2019 yangını beşinci yıkım oldu.
UNESCO’nun 2000 yılında Ryukyu Krallığı’nın Gusuku Alanları ve İlgili Varlıkları başlığıyla listeye aldığı şey de bu yüzden ahşap bina değil. Dünya Mirası sayılan, 1950’den önce var olan taş duvarlar ve temeller. Seiden’in altındaki taş platform bunlardan biri; yangından sonra korumak için üzeri örtülmüştü, yeni salonun içinde yeniden sergilenecek.
Yeniden yapım Kasım 2022’de başladı. Japan Times toplam maliyetin yaklaşık 12 milyar yen olarak tahmin edildiğini yazdı. Okinawa’nın yerel gazetesi Ryukyu Shimpo’ya göre Japonya’dan ve yurt dışından eyaletin iki fonuna 6,1 milyar yenin üzerinde bağış geldi. Ana taşıyıcıda ağırlıklı olarak Japonya’da yetişen servi kullanıldı, yanına Okinawa’ya özgü ağaçlar eklendi; oymalarda Tayvan kırmızı servisi var. Çatı kiremitlerinin hamuruna, yanan salondan toplanan kiremit kırıkları öğütülerek katıldı. Salonu çevreleyen iskele Ekim 2025’te tamamen söküldü, lake boyama bu yıl eylülde bitti ve bina 17 Eylül’de basına gösterildi.
Yangının nedeni ise hiçbir zaman kesinleşmedi. Polis ilk aşamada kundaklama ihtimalini dışladı, elektrik arızasından şüphelenildi ama kanıtlanamadı. Jiji Press’in aktardığına göre eyaletin kurduğu bağımsız komisyon da nedeni saptayamadı, yalnızca yapılardaki ahşap miktarının alevlerin yayılmasında payı olduğunu kaydetti. Yeni Seiden’e kaçak akım kesicileri, otomatik yangın ihbar sistemi ve sprinkler kondu.
Eylüldeki seçimi kazanıp göreve başlayan Okinawa Valisi Genta Koja, 27 Ekim’deki basın toplantısında “Bir daha kaybetmemek için eksiksiz bir düzen kuracağız” dedi.
Kaleye Naha Havalimanı’ndan Yui Rail adlı tek raylı hatla gidiliyor: Shuri İstasyonu’na yolculuk yaklaşık 27 dakika, istasyondan Shureimon kapısına yürüyüş 15 dakika kadar. Park yönetimi, trenle gelenlere istasyona varıştan 40 ila 50 dakika sonrasına dilim ayırtmayı öneriyor. Salonun içinde ayakkabı çıkarılıyor, iç gezi yaklaşık 15 dakika, bütün rota 90 ila 120 dakika sürüyor. Yönetimin kalabalık tahminine göre en yoğun saatler 08.30 ile 11.00 arası.
Yangın kalenin her yerine ulaşmamıştı. Girişteki Shureimon ile ana salona çıkan yol üzerindeki Zuisenmon ve Rokokumon kapıları zarar görmedi; inşaat boyunca ziyaretçiler bu kapılardan geçip çalışmayı yükseltilmiş bir seyir platformundan izleyebildi. Ryukyu Shimpo’nun 31 Ekim’de aktardığına göre Aichi eyaletinden ailesiyle gelen 43 yaşındaki Takahisa Kato, yanında yangından önceki salonun bir fotoğrafını getirmişti ve yeni binanın parlak kızıl rengini görmekten memnun olduğunu söyledi.
Açılışı bir sergi de izleyecek. Naha’daki Okinawa Eyalet Müzesi ve Sanat Müzesi, 1 Aralık’ta Ryukyu Krallığı’nın kalesini konu alan özel bir sergi açıyor; resimler, paravanlar, eski fotoğraflar ve belgelerin yanında yeniden yapım süreci de anlatılacak.
İş bitmiş değil.Seiden’in iki yanındaki Hokuden ve Nanden salonlarından geriye yalnızca temeller duruyor. Bu yapıların yeniden inşası planlanıyor, ancak resmi takvimde bir bitiş yılı yok.
Görsel: 663highland / Wikimedia Commons (CC BY 2.5)



Yorum Yap