Avrupa Birliği’nin biyometrik giriş-çıkış sistemi EES’te çıkışı kaydedilmeyen yolcular, Schengen bölgesinden çoktan ayrılmış olsalar da sistemde hâlâ içeride görünüyor ve 90 günlük kalış hakkını aşmış sayılıyor. Sorunu İngiliz tüketici yayını Which? 10 Kasım’da duyurdu. Yayına göre okurlarından onlarca kişi benzer bir durum bildirdi.
En çok konuşulan örnek, İngiliz romancı Jojo Moyes. Moyes Mayıs ayında Portekiz’den Lizbon Havalimanı üzerinden ayrıldı; o gün havalimanında uzun kuyruklar olduğunu hatırlıyor. Ekim’de beş günlük bir Fransa gezisi sırasında Marsilya Havalimanı’nda durduruldu ve kalış süresini aştığı söylendi. Kendi hesabına göre son altı ayda Avrupa’da geçirdiği gün sayısı 23’tü. Sistem ise Mayıs’taki çıkışı görmediği için onu o tarihten beri bölgede sayıyordu.
“O günden beri saat işliyormuş. Brexit kurallarına göre artık süresini aşmış biriydim” diyor Moyes. Which?’in aktardığına göre Marsilya’daki kıdemli memur, kayıt düzeltilene kadar Avrupa’ya yeniden girmeye çalışmamasını, aksi halde 10 bin avro para cezası ve iki yıllık giriş yasağıyla karşılaşabileceğini söyledi.
Kaydı düzeltmek de kolay olmadı. Portekiz’in veri sorumlusu Moyes’tan avukat onaylı pasaport kopyası ve uçuş kartı gibi bir çıkış belgesi istedi. Bu talep, Which?’in Portekiz polisinden aldığı ve Mayıs’taki çıkışın tarihini, saatini ve yerini doğrulayan e-postayı iletmesine rağmen geldi. Moyes, iki haftadır her yolu denediğini ama çok az ilerleme kaydettiğini anlatıyor: “Avrupa’da ne kadar zaman geçirdiğimi düşündüklerini de, seyahat etmenin güvenli olup olmadığını da bilmiyorum.”
Which?’e ulaşan diğer vakalar sorunun tek bir havalimanıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Yaşlı bir çiftin Bilbao Havalimanı’ndan çıkışları kaydedilmemiş; çift bir daha Avrupa’ya gitmemeye karar vermiş. Manş Tüneli’nden Calais’ye geçen bir yolcunun girişi Folkestone’da sisteme işlenmemiş; bu yolcu daha sonra Sırbistan-Romanya sınırında yaklaşık iki saat tutulmuş. Amsterdam Schiphol’de otomatik geçiş kapılarının reddettiği bir başka yolcuya da memur, adına “birden fazla EES hesabı” açıldığını söylemiş.

Hatanın mantığı basit. EES pasaport damgasının yerini aldı; giriş ve çıkışlar yüz görüntüsü ve parmak iziyle dijital olarak kaydediliyor. Sistem bir girişi görüp ona karşılık gelen çıkışı göremezse, yolcuyu bütün bu süre boyunca bölgede kalmış kabul ediyor. The Local’ın derlemesine göre süre aşımının yaptırımları para cezasından giriş yasağına, uç durumlarda sınır dışı edilmeye kadar uzanıyor. Yolcuya ayrıca bir bildirim de gönderilmiyor; sorun çoğu zaman bir sonraki sınır geçişinde ortaya çıkıyor.
Kayıtların neden eksik kaldığı sorusunun yanıtı henüz resmi olarak verilmedi. AB, EES’in aşırı kuyruk yarattığı durumlarda havalimanlarına sistemi askıya alıp eski yöntemle kayıt tutma izni tanımıştı. Which?, bu iki sistemin verilerinin birbirine aktarılmayabileceğine dikkat çekiyor ve Moyes’un Lizbon’dan çıkışında böyle bir askıya almanın yaşanmış olabileceğini düşünüyor. Yayın bu konuda Avrupa Komisyonu’na defalarca soru yöneltti; haber yayımlandığında yanıt gelmemişti. Euronews’in 11 Kasım’da Komisyon’a yaptığı başvuru da yanıtsız kaldı.
Sistem bazı kapılarda da tam çalışmıyor. The Local’ın 12 Kasım tarihli haberine göre Eurostar ve Dover Limanı, EES kaydını yolcuların yalnızca küçük bir bölümüne uyguluyor. Aynı haberde, EES’e hiç tabi olmaması gereken bir grubun da hatadan etkilendiği anlatılıyor: Fransa’da oturma izniyle yaşayan bir İngiliz, sisteme yanlışlıkla kısa süreli ziyaretçi olarak işlenmiş ve kalış süresini aşmış görünmüş. Kurallara göre AB ya da Schengen ülkesinde oturma izni bulunanlar pasaportlarını ve izin belgelerini görevlinin bulunduğu kontrol noktasında göstermeli.
Sistem Ekim 2025’te kademeli olarak devreye girdi ve 10 Nisan 2026’dan bu yana 29 ülkede zorunlu. Kıbrıs ve İrlanda dışındaki AB ülkeleriyle İzlanda, Norveç, İsviçre ve Lihtenştayn’ı kapsıyor. Kayıt, vize gerektirsin ya da gerektirmesin, AB ve Schengen dışından gelen ve 180 günde en fazla 90 gün kalacak bütün yolculara uygulanıyor. Schengen vizesiyle seyahat eden Türk vatandaşları da bu kapsamda.
Süreyi kontrol etmenin yolu, AB’nin travel-europe.europa.eu adresindeki “Check How Long You Can Stay” aracı. Araç son 180 günde bölgede geçirilen günleri gösteriyor. Sonuç yanlışsa ya da ekranda “eksik veri” uyarısı çıkıyorsa, hatanın yaşandığı düşünülen ülkenin veri sorumlusuna başvurmak gerekiyor; ülke listesi aynı sitede yer alıyor. Başvuruya pasaportun taranmış kopyası ve uçuş kartı, otobüs ya da tren bileti gibi çıkışı kanıtlayan bir belge ekleniyor. Bazı kullanıcılar ise aracın kendisinin de eksik ya da hatalı sonuç verdiğini bildirdi.
Moyes’un bu ay yeniden Avrupa’ya gitmesi, gelecek yıl için de başka yolculukları planlanmış durumda.
Görsel: Mike Peel / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)



Yorum Yap